7 november 2022 | Dossier: Bedrijfsvoering, Marktinformatie,

Dibevo roept kabinet op tot actie: leefbaarheid in gevaar door druk op winkels

Dibevo heeft samen met collega-brancheorganisaties, het kabinet aangespoord tot actie om snel iets te doen aan de alarmerende situatie in de detailhandel. Winkeliers worden getroffen door een groot aantal kostenstijgingen. De hogere energiekosten, loonkosten en huren zijn bij een gelijkblijvende omzet niet meer terug te verdienen, zo blijkt uit  een onderzoek van Panteia, dat in opdracht van Dibevo en andere brancheorganisaties in de detailhandel, de effecten van deze kostenverhogingen heeft doorgerekend.

winkelstraat

Alleen al door hoge energielasten, steeds hogere huurkosten en stijgende loonkosten boekt het grootste deel van de ondernemers de komende jaren een negatief bedrijfsresultaat, zo blijkt uit het onderzoek. De brancheorganisaties roepen het kabinet op tot een beter passende tegemoetkomingsregeling voor energiekosten. Verder vragen ze om er nu eindelijk voor te gaan zorgen dat meer werken loont en de loonkosten voor ondernemers dalen. Daarbij past het niet om het wettelijk minimumuurloon vanaf 2024 te baseren op een 36-urige werkweek.

Ook wordt het kabinet gevraagd zich uit te spreken tegen extreme indexaties die verhuurders toepassen op de huren van winkelpanden.

Urgentie bij kabinet ontbreekt

Bij het kabinet ontbreekt urgentiebesef dat ondernemerschap in de detailhandel zwaar onder druk staat en daarmee de leefbaarheid in talloze plaatsen. Volgens de koepelorganisaties in de detailhandel, de Nationale Winkelraad van MKB-Nederland (waarbij Dibevo is aangesloten) en de Raad Nederlandse Detailhandel moet en kan het kabinet ingrijpen.

De onderzoekers van Panteia brachten de effecten in beeld voor ondernemingen in zowel food- als non-food branches en met onderscheid tussen kleine en grotere ondernemingen. Ze berekenden de directe effecten van de stijgende loonkosten, energiekosten en huurkosten bij een gelijkblijvende omzet en inkoop. In slechts 4 van de 16 onderzochte branchegroepen verwacht Panteia in 2024 nog een positief resultaat.

Kostenstijgingen enorm

In de detailhandel vormen personeelskosten, na inkoopkosten, veruit de grootste bedrijfskostenpost. Verwacht wordt dat deze de komende jaren nog flink toeneemt, mede als gevolg van de verwachte sterke algemene loonstijgingen en de door het kabinet voorgestelde invoering van een minimumuurloon op basis van een 36-urige werkweek.

Opvallend is volgens de onderzoekers dat de huisvestingskosten voor een groot aantal branches zoveel toenemen dat ze wat betreft omvang de personeelskosten benaderen. Daarbij zorgen de energiekosten voor de grootste stijging van de huisvestigingskosten met zo’n 300 tot 400% in 2022.

De hoge inflatie heeft direct effect op de huren plus de huurprijsverhogingen die betaald moeten worden door de automatische koppeling ervan aan de consumentenprijsindex.

Gezond ondernemen lukt niet meer

Panteia concludeert dan ook dat de sterke kostenstijgingen snel resulteren in een situatie waarbij de kosten hoger zijn dan de opbrengsten. De mogelijkheid om alle gestegen kosten door te belasten in de verkoopprijzen wordt belemmerd door de verwachte koopkrachtdaling bij consumenten. Voor veel mkb-bedrijven geldt dat het bedrijfsresultaat het ondernemersinkomen is. Bij een negatief resultaat moet dus worden ingeteerd op het eigen spaargeld van de ondernemer. Dat wordt echter ook al aangesproken voor het terugbetalen van uitgestelde coronaschulden. Van enige investeringsruimte voor de noodzakelijke verduurzaming, digitalisering of het investeren in personeel is bij dit vooruitzicht geen sprake.

Kabinet moet handelen

Volgens de brancheorganisaties in de detailhandel kan en moet het kabinet nu in actie komen. De gevolgen voor de sector en daarmee voor de werkgelegenheid en de leefbaarheid in stads- en dorpskernen zijn enorm.

• Geen minimumuurloon op basis van 36-urige werkweek

Zo moet het kabinet afzien van het voornemen om het wettelijk minimumuurloon én te verhogen én daarna te baseren op een 36-urige werkweek. Deze twee maatregelen leiden tot een verhogen van circa 21% voor de ondernemers die werken met arbeidscontracten op basis van een 40-urige werkweek. De detailhandel is de grootste private werkgever van Nederland en biedt werk aan ruim 800 duizend mensen. De stijging van loonkosten leidt tot grote risico’s voor de arbeidsmarkt.

• Energie: TEK geen oplossing

Er dient een beter passende Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) te komen. De gehanteerde ondergrens van 12,5% van de omzet maakt dat ondernemingen in de detailhandel van de regeling geen gebruik kunnen maken. De regeling voorziet ook niet in ondernemingen met meerdere vestigingen omdat hulp aan grotere bedrijven is uitgesloten.

• Huren: signaal nodig

In veel huurcontracten is vastgelegd dat huurprijzen worden verhoogd met de consumentenprijsindex (CPI). Die CPI-inflatie is nu extra hoog door de sterk gestegen energieprijzen. Dat leidt tot buitensporige huurverhogingen. Huurders roepen verhuurders op de huren met maximaal 5% te laten stijgen. De brancheorganisaties vragen de minister van Economische Zaken en Klimaat en de politiek deze maximering te steunen. Daarnaast wordt de minister gevraagd met een wetsvoorstel te komen om huurverhogingen in de commerciële sector, al dan niet tijdelijk, te kunnen maximeren.

Het onderzoek

De opdracht voor het onderzoek was zo objectief mogelijk de gevolgen van de kostenstijgingen op de bedrijfsvoering van in de detailhandel nu en in de nabije toekomst in kaart te brengen. Daartoe zijn voor 16 bedrijfstypen jaarrekeningen opgesteld voor 2022, 2023 en 2024.

Download het rapport